Barkhuis Barkhuis
English   Dutch Top » Catalog » Books » History »  |  Cart Contents  |  Checkout  |   
CATALOG
Books (258)
Line
QUICK FIND
 
Use keywords to find the product you are looking for.
Advanced Search
Line
INFORMATION
About us
For authors
Distribution
Ordering
Review Copies
Contact
Line
SHOPPING CART
0 items
Line
YOUR ACCOUNT
Your Email Address
Your Password
Line

Geschiedenis van Pesse 1 en 2

1 Landschap en archeologisch onderzoek, van mesolithische kano tot middeleeuwse kapel, door Reinder Reinders en Tjalling Waterbolk. 2 De marke van Pesse, erven en hun bewoners, door Geert Mulder

Geert Mulder, Reinder Reinders & Tjalling Waterbolk
 

Publication year: 2021

Publication type: Book

Pages: 350 + 350

Cover: Hardcover

Format: Twee delen in full colour

Price incl. VAT: 0.00

Wij zijn druk bezig met de voorbereidingen van het boek Geschiedenis van Pesse. Deel 1 gaat over het landschap in de marke en het archeologisch onderzoek, vanaf de ‘kano van Pesse’ uit de Midden-Steentijd tot de kapel van Bultinge uit de Middeleeuwen. Deel 2 geeft een historisch overzicht vanaf de eerste schriftelijke vermelding van Pesse uit 1141 tot de scheiding van de marke in 1843. Beide delen zullen waarschijnlijk rond de 350 pagina's tellen. Geschiedenis van Pesse zal naar verwachting begin 2021 verschijnen.

De winkelprijs van het boek zal rond € 35,- per deel liggen. U kunt het boek nu bestellen via de bestelknop onderaan of door een e-mail naar info@barkhuis.nl. Deze bestelling verplicht u tot niets. Zodra duidelijk is wanneer het boek verschijnt, ontvangt u per e-mail een aanbod met korting op de winkelprijs, en kunt u besluiten of u het boek wilt kopen of niet.

Pesse was een grote marke op de vlakke zandgronden van Midden-Drenthe die door twee beken, Ruiner Aa en Oude Diep, in drieën was verdeeld. Vanaf de Middeleeuwen tot de scheiding van de marke regelde de ‘buur' - evenals elders in Drenthe - het gebruik en de ontginning van het veld, het onderhoud van wegen en driften, het oplossen van kleine geschillen en de gang van zaken bij het gebruik van de hooi- en weilanden langs de beken en van het akkerland op de es.

Landschap

In die periode van vijf eeuwen kreeg het landschap in de marke geleidelijk gestalte: een agrarisch cultuurlandschap dat dankzij de bescheiden middelen van mens- en paardenkracht een natuurlijk karakter had. Een prachtige kaart van de Pesser marke laat de grote oppervlakte woeste grond - het veld - zien, omstreeks het midden van de 18e eeuw. Na de verdeling van de marke in 1843 veranderde het landschap door de grootschalige ontginning van heidevelden en de ruilverkavelingen, vooral vanaf het eind van de 19e eeuw na de introductie van kunstmest.

Een groot aantal kaarten en foto's in deel 1 tonen de ligging van de akkers, hooilanden en weilanden van de boeren van Pesse, Oostering, Bultinge, Kraloo, Anholt en Nuil. Op de kaarten staan de veldnamen vermeld die voorkomen in de lijsten voor de grondbelasting uit 1645:  Hoogewant, Faeltackers, Veltbraeck, Blickmaet, Eeckhorst enz. In later tijd ontstonden op twee heuvels (bergen) langs de zuidrand van de marke de woonkernen Kalenberg en Fluitenberg. Na de ontginning van het veengebied Pesserveld kwamen Stuifzand en Zwartschaap tot ontwikkeling.

Archeologische vondsten

Het gebied van Pesse en naaste omgeving is rijk aan archeologische vondsten, zoals de kano van Pesse, een klein hunebed bij Spier en vele grafheuvels uit verschillende perioden. Een bijzondere plek is de Galgenberg bij Anholt waar akkers uit de IJzertijd zijn aangetoond en een grafheuvel uit de Bronstijd is opgegraven. Ook is het de plaats waar vroeger de galg stond, op de grens van de marken van Ruinen en Pesse. Resten van de galg zijn aangetroffen bij de opgraving van de grafheuvel.

Belangrijke vondsten zijn de nederzetting uit de IJzertijd bij Fluitenberg en het dorp uit de Middeleeuwen op het terrein van het sportveld en zorgcentrum in Pesse. In Fluitenberg ging het om een nederzetting met zeven boerderijen die vermoedelijk al de naam Petthe had, de oude naam van Pesse. Ten zuiden van de weg van Pesse naar Oostering lagen de zes middeleeuwse erven uit de periode van 900 tot 1400, met namen van de eigenaren zoals Waninge, Tissinge en Paddinge. Ook de ligging van de kapel van Bultinge op de Pesser es is bekend, maar daar heeft (nog) geen archeologisch onderzoek plaatsgevonden.

Erven en hun bewoners

Over Pesse zijn vanaf de 12e eeuw schriftelijke gegevens bekend die ons vertellen over de bewoners van het groeiende aantal erven in de marke. Naast de ‘eigenerfden' hadden ook grootgrondbezitters erven in Pesse in eigendom: Tissinge was een leen van de bisschop van Utrecht, de erven Blekinge, Kusinge en Bultinge waren in bezit van het klooster Dikninge en het erf Rundering in Kraloo behoorde tot het einde van de 18e eeuw aan het kapittel van Sint-Pieter in Utrecht. Geleidelijk kwamen deze erven in bezit van Pessenaren.

In de schriftelijke gegevens lezen we over aan- en verkoop van akkers en hooilanden, het aantal waardelen in de onverdeelde marke en de belastingen die iedere bewoner moest opbrengen. In het begin van de 17e eeuw groeide het bezit van Roelof van Echten in de marke van Pesse, maar door financiële problemen moest hij kapitaal van buiten aantrekken. Na zijn dood werd de familie geconfronteerd met schulden en zij verkochten de bezittingen in Pesse. Hierdoor kwamen meer erven en landerijen in bezit van Pessenaren. Ook lezen we over onderlinge geschillen, bijvoorbeeld over de Pessenaren die hun schapen lieten grazen in het gebied waarvan de bewoners van de twee erven in Nuil meenden dat zij daar de rechten hadden. Het leidde in de 18e eeuw tot de afscheiding van Nuil uit de marke.

In deel 2 komen alle 21 erven aan de orde die Pesse telde bij de scheiding van de marke in 1843, met gegevens over de ligging, bouw, herbouw, afbraak en nieuwbouw van de boerderijen. Zo kocht Coop Jans van Nuil in 1672 een boerderij in Wijster, vervoerde de gebinten naar Nuil en bouwde daar van de oude gebinten een nieuwe boerderij. Van ieder erf worden verder de namen van de bewoners vermeld evenals de gegevens over huwelijk, geboorte en overlijden van de gezinsleden. Ze vormen een schat aan informatie voor genealogisch onderzoek naar de Pesser families. Foto's van de boerderijen, zowel van de oude als tegenwoordige situatie, geven een beeld van de veranderingen in de afgelopen honderd jaar.

Quantity:     
CUSTOMERS WHO BOUGHT THIS PRODUCT ALSO PURCHASED